FAYTONCU İBRAHİM USTA
Faytoncu lakaplı İbrahim usta, Balkanlardan yapılan göçler sırasında Osmanlı İmparatorluğu döneminde ailesi ile birlikte Bulgaristan'dan göçerek Bursa'ya yerleşip bildikleri iş olan, fayton üretimi ve fayton parçalarının yapım işlerine başlamışlar. İlerleyen yıllarda bu küçük işletme 1958 yılında İstanbul'a taşınmış, burada da Uzel Makine olarak büyümeye devam etmiştir.
FABRİKA UZEL; TRAKTÖR GÜZEL
Uzel Fabrikası zamanın ileri teknolojisi ile kurulmuştu. Yaprak yay ve çeşitli yedek parça üretimi yaparak büyüdü. 1961 Yılında da Massey Ferguson'la anlaşarak UZEL marka traktör imalatını da gerçekleştirmişti.
Bursa'da küçük bir atölyede filizlenen Uzel Makina, İstanbul Rami Bölgesinde büyüyerek sanayi tarihimizde derin izler bırakan bir işletmeler grubu durumundaydı.
Zaman zaman 2000-2200 arasında değişen sayıda çalışan işçisi ile, UZEL marka traktör yaparak ülke tarımı ve çifçisi ile buluşturmuştu. Uzel, ilerleyen yıllarda 85 ülkeye traktör ihracatı yaparak dünyanın ilk 10 ülkesinin arasına girmişti.
Bu işler yazıldığı kadar kolay olmuyor. Fabrikayı dünyanın 10 ülke arasına getirmek, 85 ülkeye traktör ihraç etmek elbette Uzel'de ekmek kavgası veren ve adına ''kınalı kuzu'' denilen işçiler sayesinde olmuştur...
YILLAR SONRA KESİŞEN NOKTA VE TOPLU SÖZLEŞME
T.Maden-İş Sendikasının 1974 Yılında yapılan Genel Kurulunda Genel Başkan Vekilliğine seçilmiştim.
Kemal Türkler’in Genel Başkanlığında yaptığımız ilk Yürütme Kurulu toplntısında, sendikanın bel kemiğini oluşturan Araştırma, Ekonomi Politikaları ve Toplu İş Sözleşmesi süreçlerinin başkanlık yönetimi bana emanet edilmişti.
1962 Yılında babasından yönetimi devralan Ahmet Uzel, orta ölçekli bir makas ve yedek parça imalathanesi olan Uzel'i, ağır sanayi devine işçilerin de döktüğü ter ve verdikleri emekle dönüştürmeye başlamıştı..
YOLLAR KESİŞİYOR
1967 yılında 1. Bölge Temsilcisi olarak Uzel işçi yemekhanesinde konuşurken, bu defa Toplu sözleşme dairesi başkanı olarak konuşacaktım!
Uzel'in Toplu iş sözleşmeleri başladı. Müzakereler bazen fabrikada bazen de Beşiktaş'taki genel merkezimizde devam ediyor. Müzakere heyetinde ben, iktisatçı sözleşme uzmanımız ve işyeri sendika temsilcilerinin tamamı var. İşveren tarafını ise MESS uzmanı iki avukat temsil ediyor. Müzakereler çok çetin geçiyor. Tüm tekliflerimize işveren tarafının temsilcileri hayır bu olmaz, bunu veremeyiz gibi klasik cevaplar veriyorlar.
İşveren kesimi sendika tekliflerine hayır diyor, ama asıl hayır dedikleri iki madde var. Bunlardan birisi bu güne kadar işçilerin işe geliş ve gidişleri servis araçlarıyla yapılamamış. İkincisi ise yılda verilen iki maaş ikramiyenin 4 maaşa çıkarılması maddesi.
HAYDİN GREVE
Yıl 1975 Uzel'in kârlılık bakımından en parlak dönemi başlamıştı. Traktör imalatı yetiştirilemez duruma gelmiş durumda. Bu nedenle binlerce çifçi kaparo vererek traktör kuyruğuna girmiş, sırasının gelmesini bekliyor.
Sendika olarak bu dönem özellikle yapacağımız grevin ekonomik tarafındaki hazırlıklarımızı tamamlıyoruz. Temsilciler ise pankart ve grev nöbetlerinin hazırlığı içindeler.
Grev kararı Rami'deki fabrikanın kapısına asıldı. Çarklar duracak, bacalardan duman tütmeyecek. İşverenin katı tutumu ve de MESS uzmanlarının inadı işçinin kararlığını kıramıyacak. Çünkü o gün Rami’de grev gözcüsü önlüğünü giyen her işçi, hem ekmek kapısı fabrika olan ilk kınalı kuzusunu koruyor hem de hakkını arayan ikinci kınalı kuzusu Maden-İş’e sımsıkı sarılıyordu.
Çok geçmeden müzakere masası tekrar kuruldu. Gücünü birlikten ve haklılığından alan işçiler, taleplerini kabul ettirmeyi başardı.
Servis araçları koyuldu, ikramiyeler yılda iki maaştan dört maaşa çıkarıldı.
1967’de yemekhanede atılan ilk adım, 1975’te onurlu bir toplu sözleşme zaferiyle taçlanmıştı. Zaman aktı gitti; Uzel’in o dev tesislerinin yerinde bugün yeller bile esmiyor ama Baştemsilci Salih Çakır Usta’nın o bilge duruşu ve "ikinci kınalı kuzumuz sendikamızdır" sözü, sanayi tarihimizin yüreğimizin tam ortasında hâlâ ilk günkü gibi kınasını taşımaya devam ediyor.
İşçinin birliği ve sendikamızın gücü sayesinde Uzelde devrin en iyi toplu iş sözleşmesi yapıldı. Fabrikada işçilerin huzurunda imzalandı...
Çiftçinin toprağını bereketlendiren o kırmızı traktörler, sadece bir sanayi başarısı değil, bir sınıfında onur mücadelesiydi. 1975’teki o imza, emeğin karşılığını aldığında üretimin nasıl berekete dönüştüğünün en açık kanıtıdır. Bugün Rami'den gelip geçenler belki o fabrikayı göremeyebilirler. Türkiye sanayi tarihi ve işçi sınıfı, Uzel işçisinin söke söke aldığı o zaferi ve Baştemsilci Salih Çakır Usta’nın mirasını asla unutmayacaktır.
İŞÇİ BİRLİĞİNİN DİKTİĞİ ÂBİDE
Masada Toplu sözleşme ile kazanılan ücret zamları, yıllarca alınamayan işçi servisleri ve iki maaştan dört maaşa çıkarılan ikramiyeler, yalnızca birer sosyal hak değil; birlik olan işçinin neleri başarabileceğinin göstergesi ve devrimci bir sendikanın üyeleri ile birlikte diktiği bir âbideydi.''
12 EYLÜL FAŞİST DARBESİ
Uzel işçisi alın teri ve örgütlü mücadelesi ile bir dev yaratmıştı. Ne yazık ki Kenan Evren ve destekçileri emeğe darbe indirdi.
12 EYLÜL 1980 darbesi ile zorla işçileri başka sendikaya transfer ettirdiler, işçi haklarını Turgut Özal'la birlikte budadılar. Fakat Rami'deki fabrikanın bacası bugün tütmese de, Uzel işçisinin söke söke aldığı o zafer Türkiye işçi sınıfı tarihinde emeğin ve birliğin unutulmaz bir abidesi olarak yaşamaya devam ediyor.
Uzel, 1998 yılında Ahmet Bey'in vefatıyla başlayan talihsiz karanlık süreçlerin ardından bir devrin kapanışına tanıklık etti.
2008 yılında Çarklar durdu.
Üretim bitti.
Varislerin çeşitli sermaye oyunlarının bedelini ise yine gece gündüz alın teri döken işçiler ödedi.
Fabrika kepenk indirirken, yılların emeği olan tazminatları, 5-6 maaşları ve toplu sözleşmeden doğan alacakları, göz göre göre gasp edildi. Ancak Uzel işçisi, sadece geçmişin görkemli mücadelesiyle değil, gasp edilen hakları için barikatlarda ve sokaklarda sürdürdüğü amansız direnişle de Türkiye işçi sınıfının teslim alınamaz iradesi olarak tarihe kazındı...
