21 Haziran 2014 Cumartesi

15 –16 HAZİRAN 1970 BÜYÜK İŞÇİ DİRENİŞİ

15-16 Haziran 1970 


Türkiye işçi sınıfı tarihine altın harflerle yazılan bu büyük direnişin, elbette birçok nedeni ve birden fazla boyutu var. İşçiler bakımından ekonomik boyutu büyük önem taşıyor…

Sosyolojik boyutu ise çok tartışıldı.  
  
Çeşitli kuruluşlar,  kendi görüşlerine göre çokça değerlendirmeler yaptı. Bazıları, siyasal boyutunu öne çıkardı, kimileri sosyolojik tarafıyla ilgilendi. Değişik bakış açılarıyla çeşitli yorumlar yapan yazarlar, karikatüristler, gazeteciler oldu. Şiirler dizildi, kitaplar yazıldı.

İşçi gözüyle bakıldığında bu direniş iş ve ekmek eylemidir.

Ekmeğini kazanmak zorunda olan işçi, “işime devam edebilmem için örgütlü olmam gerekir. Örgütlülüğümü, emeğim için mücadele eden ve var olan haklarımı da tam olarak savunan devrimci yöneticilerin yönettiği sendikalarla sağlarım. Uzlaşmacı sarı sendikalardan bana hayır gelmez” demektedir.

Metal İş kolunda faaliyet gösteren Türkiye Maden-İş, Lastik- İş, sendikaları Türk-İşten ayrıldı. Bu sendikalar, bağımsız Basın-İş, Gıda-İş ve Zonguldak Yeraltı Maden-iş sendikalarını da yanlarına alarak önce SADA’yı, (Sendikalar Arası Dayanışma) 13 Şubat1967 günü de DİSK’i kurdular.(Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu)

İşverenlerin kurdurduğu sarı sendikalardan ayrılan işçiler, DİSK üyesi sendikalarda süratle örgütlenmeye başladılar.

İşçiler, demokratik eylemleri sonucu meydana getirdikleri direnişlerle sendika seçme özgürlüklerini uygulamaya başladılar. Özellikle metal iş kolunda kurulu T. Demir Döküm, Sungurlar Kazan, Elektrometal, Çelik Endüstri ve 1968 Kavel Kablo işçi direnişleri başarılı örnekler olarak işçi sınıfı tarihindeki yerlerini aldı.

Bu durum işverenler ve siyasi iktidarı rahatsız etmeye başladı. İşçilerin bilinçlenmesi, devrimci sendikaların güçlenmesi engellenmeliydi…

İşçilerin DİSK’e katılmaları önlenmeliydi…
Hatta DİSK kapatılmalıydı…

İktidar ve büyük sermayenin düşüncesi bu yöndeydi.  

Onlara göre,1963 yılında Bülent Ecevit’in Çalışma Bakanlığı döneminde çıkarılan Sendikalar Kanunu değişmeliydi. O günkü siyasi iktidar, sendika değiştirmeyi zorlaştıran ve sendika seçme özgürlüğünü ortadan kaldıran kanun değişikliklerini hemen Meclis’ten geçirdi.

DİSK, bu yasanın insan haklarına aykırı olduğunu, örgütlenme özgürlüğünü ortadan kaldırdığını, ayrıca yürürlükteki Anayasa’ya da aykırı olduğunu çeşitli toplantılarla anlatmaya çalıştı, bu konuda çok uğraş verdi. Ama iktidar kararlıydı, ne olursa olsun, ileride Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilecek, anti demokratik bu yasayı 11 Haziran’da yürürlüğe koydu.

DİSK, 14 Haziran 1970’de Merter’deki Genel Merkezi’nde bir toplantı yaptı.İstanbul ve Kocaeli’ndeki tüm işyeri baş temsilci ve temsilcilerin katıldığı bu toplantıda yasal değişiklikler anlatıldı. Yöneticiler, antidemokratik bu yasa hakkında detaylı bilgiler verdi.

Daha sonra işyeri sendika temsilcisi işçiler konuştu. İşyeri temsilcilerinin yaptıkları konuşmalar, baştan sona heyecan ve coşku içinde geçti. Bir döküm işçisi, şöyle konuştu. “Arkadaşlar, bizler sarı sendika zincirlerinden zor kurtulduk. Bir daha o durumu yaşamak istemeyiz. Üretimden gelen gücümüzü yarın kullanmalıyız. Herkes gücümüzün ne olduğunu, ne kadar etkili olduğunu görmelidir” dedi.

Bu sözler salonda ki kalabalığı coşturdu; konuşan işçi, uzun süre alkışlandı.


15 Haziran 1970

15 haziran 1970 sabahı İstanbul ve Kocaeli’de DİSK’e bağlı işçiler, çalıştıkları fabrikalarda iş bıraktılar. Fabrikalarının dışına çıktılar. Kendilerine en yakın fabrikalardaki işçilerle buluşmak üzere yürüyüşe geçtiler.

Anadolu yakasındaki işçiler, Gebze, Çayırova, Pendik ve Kartal’dan başlayarak Kadıköy’e doğru yürüdüler. 

Avrupa yakasındaki yürüyüşler ise Bakırköy ve Sağmalcılar’dan başlayarak Topkapı’ya doğru yapıldı. Burada buluşan on binler Sultanahmet ve Eminönü’ne doğru ilerlediler.
                        
Valilik, yürüyen on binlerce işçinin Beyoğlu’na geçişini engellemek için Haliç Köprüsü ile Galata köprülerini açtırdı.


Önemli bir sanayi bölgesi olan Eyüp ve Silahtarağa’daki T.Demir Döküm, Sungurlar, Elektrometal, Çelik Endüstri, işçileri ise kendilerine katılan Rabak Bakır Fabrikası işçileri ile birlikte Kağıthane ve Cendere’ye doğru yürüyüşe geçtiler.

İstinye’den yürüyüşe geçen Kavel işçileri de, o zamanlar büyük bir sanayi bölgesi olan Levent’te kurulu T.Philips, Eczacıbaşı ve diğer birçok fabrika işçileriyle buluştular. Önlerine çıkarılan barikatları aştılar.

İstanbul ve Kocaeli’deki yürüyüşlere ise çeşitli fabrikalardan on binlerce işçinin katıldığı belirtiliyordu.

Sendikal özgürlüklerin kısıtlanmasına ve sendika seçme özgürlüğünün yok edilmesine karşı, DİSK’e bağlı sendika üyesi işçiler yürüyor, direniyordu...

Türk-İş’e üye çok sayıda işçi de bu eyleme katılarak sınıfsal destek veriyordu.

SIKIYÖNETİM İLAN EDİLDİ

O dönem iktidarda bulunan Demirel Hükümeti, İstanbul ve Kocaeli’de iki aylık sıkıyönetim ilan etti.
Tanklar, askeri araçlar sanayi bölgelerine ve fabrika önlerine yerleşmeye başladı.

Demir Döküm ve Rabak Fabrikası işçileri uzun süre işbaşı yapmadılar. İşçiler “En son biz işbaşı yapacağız” diye birbirleriyle iddialaştılar. Her iki fabrika işçileri aynı anda işbaşı yapmaya ikna edildiler.

Kadıköy’de ki olay hariç bu yürüyüşlerin son derece disiplinli geçtiği, herhangi bir taşkınlığa sebebiyet verilmediği görüldü. İşçiler, bu yürüyüşlerde kendi güvenliklerini başarıyla sağladılar.

Bu olaylarla ilgili DİSK’e üye çok sayıda işçi, temsilci ve yönetici tutuklandı. İşçiler ve temsilcileri, sıkıyönetim mahkemelerinde yargılandılar. Davalar Selimiye Kışlası’nda görüldü.

Duruşma yapıldığı günlerde sendikalara üye çok sayıda işçi, iş elbiseleriyle gelip duruşmaları izliyorlardı. Duruşma salonları çok kalabalık oluyordu. İşçileri duruşmalara almamak için bir ara kravat takma mecburiyeti konulduğu söylentileri dolaştı…

İşçiler, bu engelleme yöntemine de çare buldu. Arka ceplerindeki ter silme bezlerini yakalarına iliştirip, “Bunlar bizim kravatlarımız” diyerek girdiler salonlara.
                                  
SINIF SENDİKACILIĞI ŞAHLANDI

15-16 Haziran 1970 direnişi sınıf sendikacılığının şahlandığı kitlesel bir eylemdir.
Devrimci ve gerçek sendikacılığın en önemli kilometre taşlarındandır. Gerçek ve devrimci yöneticilik vasıflarının kayıt düşürüldüğü bir eylemdir.

Değişik siyasi düşüncelere sahip işçileri barındıran sendikaların, çok önemli bir kitle örgütü olduğunu ve öyle kalması gerektiğini tescilledi bu eylem.
                                       
Bu şanlı yürüyüşe ilerici aydınlar, devrimci yazarlar, öğrenci birlikleri, emekten yana birçok kuruluş destek verdi.

Bu direnişte unutulmaması gereken çok önemli bir husus şudur. Sıkıyönetime ve çeşitli baskılara rağmen işçiler, sendikalarına ve sendika yöneticilerine sonuna kadar sahip çıktılar.

Sendika yöneticileri Maltepe Askeri Cezaevi’nde tutukluyken, işçiler ziyaret günlerinde yığınlar halinde oradaydılar. Sıkıyönetime rağmen mahkeme salonlarını izleyici olarak doldurup, yöneticilerini yalnız bırakmadılar.

Sonuç olarak gerçek ve devrimci sendikacılığın en önemli kitlesel eylemlerinden olan 15–16 Haziran 1970 Direnişi başarıyla sonuçlandı.

İşçi sınıfının, önemli bir kitle örgütü olan sendikalarına ve onların yöneticilerine inanmışlıklarının ön plana çıktığı bu eylem, iş ve çalışma hayatında büyük değişikliklere yol açtı.

1970’li yıllar, Türk sendikal hareketinin olabildiğince yükseldiği, çalışma hayatında işçi lehine büyük ve yeni kazanımların sağlandığı önemli yıllardır.‘‘Garson maaşı benim maaşım kadar’’ diyerek işçi ücretlerinin çokluğunu işaret eden 1980 darbesinin Generali ve ‘‘ben zengini severim’’ diyen başbakanı, sendika yasalarını ve işçi ücretlerini ayarladılar!

Sözde “ ileri demokrasi” nutuklarıyla ortalığı çınlatan iktidarlar, antidemokratik sendikal yasaları iyileştirmediler...

Çalışan büyük kitlenin bu gün grevli toplu sözleşme hakkı halâ yok…

Grevli toplu sözleşme hakkı olan bazı sendikalar ise bu gün sanki sanduka* içine sokuldular… 

Bazı sendikaların yöneticileri ise sanduka bekçiliği konumunda görünüyorlar…

*Sanduka: Bazı mezarların üzerine mermer veya tahtadan yapılan tabut şeklinde sandık.

Diğer Yazılar

BÜYÜK İŞÇİ DİRENİŞİ ve YAŞAR KEMAL


10 Haziran 2014 Salı

HAKKIMDA

1942 Yılında Erzincan, Refahiye Kayı Köyünde doğdum.
İlk, orta ve liseyi İstanbul'da bitirdim. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümünde okudum. Üniversite öğrencisi iken 1962 yılında, Kağıthane'de kurulu Rabak Bakır Fabrikasına işçi olarak girdim, Türkiye Maden-İş Sendikası'na üye oldum, 1963 yılında sendika temsilcisi seçildim.

1964 yılında, Maden-İş Silahtarağa Merkez Şube Gençlik Kolu Başkanlığına, 1965 yılında yapılan Silahtarağa Merkez Şube Genel Kurulunda Başkanlığa seçildim. Bu görevle birlikte Birinci Bölge(İstanbul-Trakya)Temsilciliğini vekaleten yürüttüm. Yeni işyeri örgütlenmeleri ve toplu iş sözleşmelerini yürüttüm, sonuçlandırdım.
1965 yılında Türkiye İşçi Partisi'ne üye oldum. 1967 yılında T.İ.P. Şişli İlçe Yönetim Kurulu Üyeliği yaptım. T.İ.P. İstanbul İl Başkanlığı ve Genel Merkez Kongrelerinde delege olarak görev aldım.

1967 Yılında yapılan Genel Kurulda Türkiye Maden-İş Sendikası Ana Tüzüğü değiştirildi. Merkez şubeler kaldırıldı bunların yerine bölge temsilcilikleri kuruldu. Silahtarağa ve Şişli Merkez Şubeleri 6. Bölge Temsilciliği adı altında birleştirildi. Yapılan Bölge Temsilciliği Konseyinde (Genel Kurul) 6. Bölge Temsilciliğine seçildim.

13 Şubat 1967 Tarihinde yapılan DİSK kuruluş Genel Kuruluna, 6. Bölge Temsilciliğine bağlı işyerlerinden seçilenlerle birlikte kurucu delege olarak katıldım.

1972 yılına kadar 6. Bölge Temsilciliği görevini yürüttüm. Silahtarağa ve Şişli (Beyoğlu Yakasında) kurulu metal işkolundaki fabrikaların tamamını Maden İş çatısı altında örgütledim. Türk sendikacılığının kilometre taşları durumunda olan,1968 Kavel direnişi,1969 Demir Döküm, Elektrometal ve Sungurlar Fabrika direnişleri, Bölge Temsilciliğim zamanında yapıldı. Sarı sendikalar kovuldu. İşçiler Maden - İş Sendikası çatısı altında birleştiler.

1972 Yılında askere gideceğimden, Maden - İş Yürütme Kurulu Kararı ile, Silahtarağa Bölgesi 6. Bölge Temsilciliğinden ayrıldı ve 14. Bölge Temsilciliği olarak kuruldu. Rabak Fabrikası sendika baştemsilcisi ve Maden-İş Yönetim Kurulu üyesi Celal Alçınkaya Bölge Temsilcisi olarak atandı. 6. Bölge Temsilciliği yerinde kaldı. Bölge Temsilcisi olarak Türk Philips işyerinden üyemiz Mehmet Ertürk atandı.

Askerlik dönüşü 2. Bölge temsilciliği (Ankara - Konya ve İç Anadolu ) görevini yürüttüm.

1974 yılı Eylül ayında yapılan Maden-İş 21. Genel Kurulunda Genel Başkan Vekilliğine seçildim. Toplu sözleşme Dairesi, Araştırma Dairesi, Ücret ve Ekonomi Politika Dairesi Başkanlığı görevlerini yürüttüm.,

1978 yılından, 1980 yılı 12 Eylül faşist darbesine kadar Disk Genel Sekreter yardımcılığı görevinde bulundum.